Archief

Archief voor de ‘Jeugdliteratuur’ Categorie

DBNL vernieuwd

3 februari 2010

De site van De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is totaal vernieuwd.
Het is nog even wennen en er kunnen nog wel wat zaken verbeterd worden, vooral wat betreft de navigatie.

Ik wil bijvoorbeeld dit boek inzien: ‘t Jodinnetje van Elspeet (1895) van Bertha Elisabeth van Osselen-van Delden. Telkens als ik onderaan een pagina ben moet ik eerst weer terug naar de vorige pagina voor de index. Het is (nog) niet mogelijk om met één klik naar de volgende pagina te gaan.

Verder blijft het een site waar je úren kunt kwijtraken…

Over de DBNL

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren is een website over de Nederlandse literatuur, taal en cultuurgeschiedenis. De site bevat literaire teksten, secundaire literatuur en aanvullende informatie als biografieën, portretten en hyperlinks, naast een groot aantal studies en primaire bronnen op het brede terrein van de Nederlands(talig)e cultuurgeschiedenis.

DBNL

Archieven, Boeken, Jeugdliteratuur

Mijn allereerste kinderboek

22 december 2009

Het eerste boekje, waarvan ik me nog herinner dat ik het kreeg, is Poekie en Pluusje. Het was in december op mijn 6e of 7e verjaardag. Poekie en Pluusje en alle andere poesjes werden direct in mijn hart gesloten.

Het boekje ben ik heel lang kwijt geweest, maar onlangs vond ik het gelukkig terug.
Ik was er gek op als kind en nu, bij het doorbladeren, voel ik weer wat ik destijds ervaarde.
Ik kon eindeloos naar de plaatjes kijken en het verhaal vond ik prachtig!

Ondeugende poesjes met een lieve, maar strenge moeder. Kleine rampen, die in mijn ogen toen echt verschrikkelijk waren…

Hier pakt één van de stoute poesjes een bak met meel  en dat moet natuurlijk fout gaan!

Dit plaatje moet ik ook nog laten zien.
Die poesjes in hun mooie kleertjes, die idyllische tuin, de gezelligheid van zo’n grote groep rondom de tafel!
Ik ben zó blij dat ik dit boekje teruggevonden heb!

Ik ben er benieuwd naar, of anderen ook nog heel bewust hun eerste gekregen boekje kunnen noemen.
En wordt dat boekje ook zo gekoesterd?

Poekie en Pluusje werd geschreven en geïllustreerd door Willy Schermelé. Wilhelmina Schermelé (1904) was journaliste te Amsterdam. In 1928 begon ze als illustrator bij de Telegraaf.

Lees meer…

Boeken, Jeugdliteratuur, Jeugdsentiment

Brief van Cissy van Marxveldt aan haar ouders

7 december 2009

Cissy van Marxveldt, zo zullen we Setske de Haan voor de duidelijkheid maar noemen, schreef tijdens werktijd bij haar baas Herr Wolff vele brieven.

Brief van Cissy aan haar ouders (ca. 1912)

Ook de privébrieven typte zij keurig op kantoorpapier. Want ‘Nu er tegenwoordig zulke lange epistels naar U toegaan, begroot mijn mooie postpapier mij.’ De brief aan ‘Piep en Mam’ is waarschijnlijk van rond 1912 en vertelt verder over de dagelijkse belevenissen van CvM in Amsterdam.

Ze is in de kost is bij een ‘Mevrouw’, met wie ze genoeglijke avonden beleeft, met kousen stoppen, pianospel en zang.
Het is hier volgens CvM veel prettiger wonen dan op het Singel, waar ze eerst in pension was.

brief van Cissy van Marxveldt aan haar ouders

Een leuk kijkje in het leven van Setske de Haan als jonge werkende vrouw.
De vele brieven getuigen van haar schrijflust.

Al als kind schreef ze vele schriften vol, geïnspireerd door de grote aantallen boeken die ze las. Haar liefste wens was: zelf ooit een boek uit te brengen.

Toen ze 15 was, publiceerde ze een feuilleton in het Nieuwsblad van Friesland. Ze had een zwakke gezondheid, maar dat belette haar niet om op school veel plezier a la Joop ter Heul te maken.
De HBS doorliep ze in Heerenveen. Haar schoolresultaten waren niet denderend, maar het was een blindedarmontsteking die ervoor zorgde dat ze uiteindelijk haar eindexamen niet deed.

Setske mocht in 1908 als au pair naar Coventry, Engeland. Ze werkte bij een doktersgezin, dat haar Cissy noemde omdat haar Friese naam te moeilijk was. Ze hield het daar maar enkele maanden vol en ging vervolgens naar een kostschool in Bath. Toen ze terugkeerde in Oranjewoud had ze nog geen duidelijke plannen voor haar toekomst. Ze ging aan het werk als leerling-verslaggeefster bij de Dragtster Courant, waar ze ontslagen werd vanwege haar te grote fantasie.

Rond 1910 ging ze op kamers in Amsterdam, waar ze haar diploma stenografie en typen haalde. Ze vond werk op handelskantoor Wolff.

Wordt vervolgd.

Voor de liefhebber: alle logjes over Cissy van Marxveldt bij elkaar.

Boeken, Jeugdliteratuur

Het kantoor van Cissy van Marxveldt

6 december 2009

herrfeuerAmstel 276, Amsterdam was het adres waar de Duitse handelaar Franz Wolff kantoor hield.
Hier werkte Setske de Haan (bekend geworden als Cissy van Marxveldt) vanaf 1910 en hier typte zij talloze (privé-)brieven.
Wolff inspireerde haar tot het schrijven van haar tweede boek, ’Het hoogfatsoen van Herr Feuer : herinneringen uit mijn Duitschen kantoortijd‘.
Dit boek verscheen in 1918 en Setske gebruikte als speudoniem de naam ‘Betty Bierema’. Het boek hiernaast is een tweede druk.

Hier staat een oude foto van het kantoorpand.

Het huis staat overigens nu te koop voor ruim 2,5 miljoen. Leuk om even binnen te kijken!

Herr Franz Wolff op de Naamlijst voor den telefoondienst 1915

Voor de liefhebber: alle logjes over Cissy van Marxveldt bij elkaar.

Boeken, Jeugdliteratuur

De kleindochter van Cissy van Marxveldt vertelt

4 december 2009

joop_ter_heulIk ben heel vroeg begonnen met de boeken van mijn oma te lezen, ik geloof al op mijn achtste of negende. En ik heb ze tot ongeveer 30 jaar geleden ‘stuk’ gelezen.
Ik denk wel dat ik ze anders las dan andere meisjes, met name omdat het toch van je oma is en vooral ook omdat er zoveel biografische elementen in waren verwerkt. Mijn vader vertelde mij dan waarom ze bepaalde boeken had geschreven en wie wie was in de boeken. Kees (van Joop ter Heul) is mijn vader. De man van Joop is de man van CvM.
Was het de Louteringkuur waarin ze beschreef dat ze in een hotel een wildvreemde man om de hals vloog om haar man jaloers te maken? Dat is in werkelijkheid gebeurd, mijn vader was er namelijk bij en het is uiteraard een memorabele vakantie geworden.

Aan het woord is Carolyn, de kleindochter van Cissy van Marxveldt (Setske Beek-de Haan). Zij is de dochter van Ynze Beek, de oudste zoon van Cissy van Marxveldt en Leon Beek.

Twee jaar geleden ontstond er een leuke briefwisseling tussen Carolyn en mij en ze schreef o.a. over haar ervaringen met haar beroemde grootmoeder.

Ik geloof niet echt dat mijn vriendinnen trots of jaloers waren op het feit dat ik in die tijd een “beroemde” grootmoeder had, want bij ons in de familie werd er niet zo vaak over gesproken.
Ik ben ermee opgevoed dat je mensen moet respecteren om wat ze doen en niet omdat ze toevallig zijn getrouwd met de dokter etc.
Maar bij mijn oom thuis draaide wel alles om CvM. We hebben echter nooit veel contact gehad met elkaar. Wat ik heel jammer vind, want ze zijn de enige familie die ik heb. Maar het zat nooit lekker tussen mijn vader (Ynze) en oom Leo.

Mijn vader had eigenlijk nog het meest respect voor zijn moeder vanwege het feit dat ze de eerste Nederlandse vrouwelijke journalist is geweest. Alhoewel, dit heeft niet zolang geduurd, aangezien ze snel werd ontslagen vanwege haar dramatische verslaggeving. Nadat ze naar een brand was gestuurd en alleen maar over het omgekomen katje had geschreven, is ze dan ook op staande voet ontslagen. Dit was bij de Drachtster Courant.

Wat mijn vader ook leuk vond, was dat ze als jong meisje al naar Engeland wilde. Nu is het heel gewoon, maar we praten wel over 100 jaar geleden.

En het belangrijkste van alles was haar enorme persoonlijkheid. Het was een bijzonder lief, boeiend en vooral creatief en gek mens.

Mijn vader heeft mij wel altijd erg vergeleken met haar. Ik hoorde dagelijks ‘ je bent precies Maatje’ (zo noemde hij CvM).

Carolyn is een open, hartelijk vrouw, met een groot gevoel voor humor. In de brieven die ik van haar kreeg en de telefoongesprekken die ik met haar voerde herkende ik ook de speelse geest, die zo kenmerkend is voor Cissy van Marxveldt.

Een paar maanden geleden heb ik eindelijk na twee jaar het appartement van mijn moeder leeggehaald en in een koffer ben ik een stapel brieven van CvM tegengekomen. Ze zijn van 1939. Elke week schreef ze een brief naar mijn vader, hoewel hij toen wel elk weekend thuis kwam. Dat hij die brieven heeft bewaard was voor mij al een openbaring, maar toen ik ze ging lezen, ging er voor een wereld voor mij open.
Verder heb ik ook een lading brieven welke ze naar haar ouders schreef toen ze net in Amsterdam woonde.

Carolyn vindt ‘Een Zomerzotheid” het minst geslaagde boek van Cissy van M.:

Het leukste boek van mijn oma vind ik ‘Het hoogfatsoen van Herr Feuer’. Dit was haar eerste boek en het beschrijft haar eerste baan in Amsterdam (echt een giller) en verder ‘Mijn dorp in Friesland’. Dit zijn korte verhalen, heel simpel, maar van zulk een psychologische schoonheid!

Verder heb ik honderden keren de reeks van Joop ter Heul gelezen. Marijke vond ik ook leuk, evenals Puck Van Holten, Pim de Stoetel, Louteringkeur en Rekel. Haar minstzeggende boek vond ik ‘Een Zomerzotheid’. Ik heb de musical gezien, en vond deze net zo slecht als het boek. Het was en is mij te voorspelbaar.

Wel grappig vind ik het dat het woord ‘zomerzotheid’ nog zo vaak gebruikt wordt. Bijvoorbeeld in de uitverkooptijd. Ik ben eigenlijk benieuwd of de Dikke van Dale, dat woord heeft opgenomen.

Ik vroeg Carolyn of ze veel leest.

Vroeger was ik altijd aan het lezen. Drie tot vier boeken per week was heel normaal. Ik ben nooit zo’n televisie-mens geweest, maar toen ik 27 jaar geleden mijn eigen zaak begon en ondertussen nog 6 kinderen had op te voeden (uiteraard tussen neus en lippen door), heb ik niet veel meer gelezen. Ik lees alleen nog in de zomer. Ben gek op zonnen en dan lees ik.

Carolyn heeft zelf ook vaag het gevoel dat ze ooit een boek gaat schrijven. Nu heeft ze het daar nog te druk voor en is ze nog veel te onrustig. Haar dochter heeft duidelijk het talent van haar overgrootmoeder geërfd.

Mijn vader was een echte Friese gierigaard. Ondanks dat ik enigst kind was, kreeg ik nooit iets van hem. Maar hij zei wel vaak: ‘kind als jij een boek wilt gaan schrijven, bekostig ik alles’.
Maar ik was en ben veel te onrustig om een boek te schrijven. Mijn hele leven heb ik gezegd, als ik met pensioen ga, ga ik schrijven en misschien doe ik dat wel. Maar of ik talent heb is een tweede.
Mijn jongste dochter heeft het talent van mijn oma. Eigenlijk zijn zij en ik als twee druppels water. Allebei creatief, chaotisch, elegant en damesachtig gekleed, etc etc. Mijn moeder zei vroeger altijd tegen mij ‘het is maar goed dat je hoofd op je lijf zit, anders zou je die nog vergeten’.

Mijn dochter schrijft al ‘boeken’ vanaf haar tiende en je gelooft het niet, ze zouden door CvM geschreven kunnen zijn. Ik zeg vaak, als ik haar boeken lees, ‘mijn oma zit op je schouder’. Ze schrijft in exact dezelfde trant, met dynamische dialogen en ze heeft een onbeschrijfelijke fantasie. Probleem is dat ze altijd met vijf boeken bezig is, dus er komt nooit één af. Ze wilde al vanaf haar twaalfde journalistiek gaan doen, maar na haar propedeuse is ze gestopt en ze studeert nu aan de filmacademie in Brussel. Haar droom is documentaires te maken. Mijn andere dochter is geen leeskind.

De kinderen van Carolyn waren nooit zo onder de indruk van hun beroemde overgrootmoeder.

Mijn dochters zijn er nooit mee bezig geweest wie of wat CvM was, totdat een aantal jaren geleden de film van Anne Frank op TV kwam. Ik vond, uit pedagogisch oogpunt, dat zij deze film moesten zien. Al in het begin zegt Anne Frank tegen haar vriendin, ik wil later net zo schrijven als CvM. Meteen draaiden de meiden zich naar mij om. ‘Mam, dat is toch jouw oma?’ Toen, na nog een paar keer haar naam te hebben gehoord, zag ik dat ze voor het eerst opeens trots waren op hun overgrootmoeder.

Cissy van Marxveldt heeft een belangrijke rol gespeeld in de publicatie van “Het Achterhuis” van Anne Frank.

Weet jij dat door mijn oma het dagboek van Anne Frank is uitgegeven? Otto Frank liet haar namelijk de schriften zien van Anne en toen stond zij erop dat hij er mee naar een uitgever zou gaan. Misschien was het beroemdste boek ter wereld nooit uitgegeven, als ze dat niet had gezegd.

Soms was het ook een nadeel om de kleindochter te zijn van…

Op school moesten wij een opstel schrijven over de herfst. Opstellen schrijven was mijn lust en mijn leven en ik hoefde dan ook niet lang na te denken.
Ik schreef een verhaal over een blaadje dat nog aan de boom zat, terwijl al zijn vriendjes en vriendinnen naar beneden dwarrelden of al op de grond lagen. En wat dat blaadje die zomer allemaal had meegemaakt.
Een week later zei de leraar Nederlands: ‘Ik heb één heel goed opstel gelezen en dat is van Carolyn. Het is alleen zo jammer dat het stikt van de spelfouten’.
Ik sprak namelijk altijd Engels thuis en mijn Nederlands was bar en boos tot mijn vijftiende. Toen gingen wij namelijk voor het eerst bij mijn vader wonen. Voor die tijd hadden mijn ouders een weekendhuwelijk.

De leraar wilde ondanks de spelfouten toch een 9 voor het opstel geven. Waarop een meisje in de klas zei, ‘maar mijnheer dat is niet eerlijk, Carolyn is de kleindochter van Cissy van Marxveldt, logisch dat ze goed kan schrijven’.
‘Oh, is dat zo’, zei mijn leraar, ‘nou in dat geval maak ik er een 7 van’. Wat was ik toen kwaad!!!!

Ook kwam ik een keer apetrots thuis met een opstel (wel een 9). Mijn vader las het, las het nog een keer. Toen liep hij naar de boekenkast en haalde er een boek uit van een Zweedse schrijfster. Het boek was opgedragen aan mijn oma. Hij begon erin te bladeren en vroeg of ik het gelezen had. Nee ik kende het niet. En hij liet me toen een bladzijde lezen dat vrijwel letterlijk mijn opstel was. Typisch he?

Tot zover Carolyn.
Ik ontving van haar een enorme map met brieven van Cissy van Marxveldt. Daar heb ik dagen in zitten lezen en ik heb genoten!
Binnenkort plaats ik hier wat van die brieven. Een kijkje in het privéleven van Setske Beek-de Haan.

Ik wil hierbij Carolyn heel erg bedanken voor het vertrouwen dat ze in mij stelt en voor de toestemming om hier gebruik te mogen maken van haar ‘oma-archief’.

zie ook : www.postbus0.nl/2009/11/25/cissy-van-marxveldt/

wordt vervolgd…

Voor de liefhebber: alle logjes over Cissy van Marxveldt bij elkaar.

Boeken, Jeugdliteratuur

Annie M.G. Schmidt

29 november 2009

De dramaserie Annie M.G. over het leven van Annie M.G. Schmidt start op 3 januari 2010  op Nederland 2.
Op 1 december 2009 gaat de website over de serie online.
Cultura 24, het themakanaal over kunst en cultuur,  zendt die hele maand muziek, films, theater, gedichten uit van, met of over Annie M.G. Schmidt en Fiep Westendorp.

www.cultura.nl
www.anniemg.nps.nl -Website over de dramaserie
Annie M.G. Schmidt
KB Dossier Annie MG Schmidt
Fiep Westendorp
KB Dossier Fiep Westendorp

Boeken, Jeugdliteratuur, Kunst, Lied

Cissy van Marxveldt

25 november 2009

Cissy van Marxveldt als jong meisjeOp 24 november 1889, vandaag 120 jaar geleden, werd Cissy van Marxveldt geboren.
Mijn grootmoeder verslond de boeken van Van Marxveldt al als jong meisje en mijn dochter heeft ook genoten van Joop ter Heul, net als mijn moeder en ikzelf.
Vier generaties meisjes!

archief

Archief: brieven, krantenartikelen, recensies

Een tijd geleden kreeg ik contact met de kleindochter van Cissy van Marxveldt en van haar kreeg ik een deel van het archief van Cissy een tijdje te leen. Ook had ik een leuk vraaggesprek met de kleindochter. Binnenkort zal ik dat hier plaatsen.  Tevens zal ik iets laten zien van de prachtige brieven die Cissy schreef aan haar ouders, toen ze als jonge vrouw in Amsterdam in pension was. Verder zijn er mooie brieven van Cissy aan haar man en zoon tijdens de mobilisatie (1939).

Wordt vervolgd…. www.postbus0.nl/2009/12/04/kleindochter-cissy-van-marxveldt/

Voor de liefhebber: alle logjes over Cissy van Marxveldt bij elkaar.

Boeken, Jeugdliteratuur

Geboortedag Selma Lagerlöf

20 november 2009

lagerlofVandaag precies 151 jaar geleden werd Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf geboren.

De Zweedse schrijfster is vooral bekend geworden door haar kinderboek Nils Holgerssons wonderbare reis (1906).
Dit boek wordt nog steeds herdrukt en terecht.
Het mag in geen (kinder)boekenkast ontbreken.

Het meisje van de Veenhoeve (1912) is een heel ander boek van Lagerlöf.veenhoeve
Ik moet het boekje nog ergens in een boekenkast hebben staan. Ik vond het vroeger prachtig!
Waar het precies over ging weet ik niet meer. Volgens mij speelde het in een boerenmilieu en was er sprake van een ongehuwde moeder.
Als ik het kan vinden ga ik het boek nog eens lezen. Misschien valt het tegen, maar dat kan ik me haast niet voorstellen.

In 1909 ontving Selma Lagerlöf, als eerste vrouw, de Nobelprijs voor de Literatuur.

Boeken, Jeugdliteratuur, Op deze dag

Nogmaals DBNL

20 november 2009

De schrijvende prinses

30 oktober 2009

Gisteravond mocht ze aanschuiven bij Matthijs van Nieuwkerk.
Matthijs knielde nog net niet…

Prinses Laurentien van Oranje mocht vertellen over haar eerste boek  ‘Mr. Finney en de wereld op zijn kop’.
Dit boek presenteerde zij een dag eerder in Rotterdam, in aanwezigheid van haar man, prins Constantijn, haar tante, prinses Irene, burgemeester Aboutaleb en de fractievoorzitters van CDA, PVDA, VVD en Groen Links.

Ja, eerste boek, want er komt een hele serie. Heel grappig, niemand heeft het nog gelezen,  maar het boek is nu al beroemd.
Waarschijnlijk is dat te danken aan Sieb Posthuma, die prachtige tekeningen kan maken.
Dit jaar won hij de Gouden Penseel met het boek ‘Boven in een groene linde zat een moddervette haan’.

In 2007 schreef en tekende Sieb Posthuma het boek ‘Tippie de verhalenvangster’  ter gelegenheid van de feestelijke opening van de nieuwe Openbare Bibliotheek Amsterdam op het Oosterdokseiland in juli 2007. Prinses Laurentien las dit verhaal voor bij die gelegenheid en schreef er een voorwoord bij.
Is toen het contact tussen Laurentien en Sieb tot stand gekomen?

Geen kind heeft het boek gelezen, maar nu al  is er een Mr Finney-lijn bestaande uit een vriendenboek, verjaardagskalender, uitnodigingskaarten, wenskaarten en een pluchen pop. Er is ook een luisterboek en een lied (door Alderlieste).

De KLM gaat vanaf december op haar vluchten twee animatiefilms vertonen ter promotie van de wereld van Mr Finney, zowel in het Engels als in het Nederlands.
En er is een site:  www.mrfinney.nl.

Het is best mogelijk dat het hier om een uitzonderlijk goed kinderboek gaat. Het thema ‘natuur en milieu’ is in ieder geval zeer verantwoord. Misschien wordt de serie een echte bestseller,  misschien zelfs wel wereldwijd. Het zal niet aan de namen van de boekfiguren liggen, die zijn al Engels.

Ik kan me  nu nog geen oordeel over het boek vormen, eerst maar eens lezen.

Wat mij behoorlijk irriteert, is het belerende toontje van prinses Laurentien van Oranje, geboren Brinkhorst.
Zij schijnt de kunst van het voorlezen uitgevonden te hebben.
In het boek zit een boekenlegger met voorleestips.

Op de site www.mrfinney.nl is een afdeling voor ouders.
Daar staat een complete handleiding over hoe het boek voorgelezen moet worden, hoe er samen met de kinderen over gesproken moet worden en nog veel meer vanzelfsprekendheden.

Prinses, u heeft het wiel voor de zoveelste keer uitgevonden. Er zijn ouders die kinderen voorlezen en er zijn ouders die dat niet doen. Voorlezende ouders hebben uw tips niet nodig en de anderen zullen uw adviezen niet lezen.

Zelf hield ik erg van voorlezen, vooral met leuke stemmetjes en spannende stembuigingen. Het kon voor de kinderen nooit genoeg zijn. Ik vertelde ook zelf verhalen en een aantal daarvan heb ik destijds opgeschreven. Hier heb ik er één. Het gaat over een vluchtelingetje uit Verweggistan. Ze maakt van alles mee onderweg en als ze dan eenmaal in Nederland is, begint de ellende pas echt.
Ik ga denk ik Marit Törnqvist vragen voor de illustraties en misschien wil de prinses wel een voorwoord schrijven.

Boeken, Jeugdliteratuur