Het NIOD en het Nationaal Archief hebben vandaag de website archievenWO2.nl gelanceerd. Dit is gebeurd met behulp van zo’n 225 deelnemende archief instellingen. De website is bedoeld als startpunt voor onderzoek naar de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
De universiteit van Augsburg heeft een grote hoeveelheid boeken gekocht van George P. Salzmann, een gepensioneerde zakenman, die 30 jaar bezig geweest om de onder de nazi’s verboden auteurs te verzamelen.
Het zijn meer dan 12000 boeken, waarvan de meeste in eerste druk.
Het gaat hier om titels, die meer dan 75 jaar geleden in Nazi-Duitsland aan het vuur werden prijsgegeven, omdat de inhoud on-Duits en verdorven zou zijn.
10 mei 1933 – De dag van de boekverbranding.
Het regende in vele delen van Duitsland, en toch laaiden de vlammen op vele plekken in hoog op. Tienduizenden boeken werden die avond in het vuur gegooid.
Deze “actie tegen de on-Duitse geest” was ruim van te voren voorbereid door het hoofdbureau van pers en propaganda.
In steden zoals Heidelberg, Braunschweig, Hamburg en München zijn in de periode maart tot eind augustus 1933 meerdere brandstapels geweest.
Die tiende mei, rond middernacht, greep in Berlijn de minister van propaganda Joseph Goebbels de microfoon en sprak de volgende woorden: “De tijd van een overtrokken joods intellectualisme is nu ten einde. … De Duitse ziel kan zich weer vrij uiten.”
Een aantal schrijvers hebben de boekverbranding ‘overleefd’, zoals Karl Marx, Heinrich Heine, Sigmund Freud, Heinrich Mann, Erich Maria Remarque, Bertolt Brecht, Erich Kastner. Maar de meeste schrijvers van de verbrande boeken zijn in de vergetelheid geraakt. Juist die ‘vergeten’ boeken heeft Salzmann verzameld en deze zijn vanaf volgend jaar beschikbaar voor belangstellenden in de ‘Bibliothek der verbrannten Bücher’ van de universiteit van Augsburg.
Lange tijd leek het erop dat het de nazi’s gelukt was het beste deel van de Duitse literatuur van de 20e eeuw uit het geheugen van de Duitsers te wissen.
Salzmann en velen met hem zijn blij met de overdracht aan de universiteit; het nationaalocialisme heeft ook op dit terrein het onderspit moeten delven.
“Das war ein vorspiel nur,
dort wo man Bücher verbrennt,
verbrennt man am ende auch menschen”
Heinrich Heine 1820
Anne zou vandaag 80 zijn geworden, als haar leven niet al op haar 15e op een gruwelijke manier was beëindigd.
Haar dagboeken zijn indrukwekkend, zoals de hele geschiedenis van het achterhuis en haar bewoners. Ze is het symbool geworden voor het ongelooflijk lijden van miljoenen Joodse kinderen.
Op het laatst van haar leven was zij helemaal alleen. Moeder dood, vader in haar beleving ook en toen overleed zus Margot, haar laatste houvast.
In de gruwelijke omstandigheden van Bergen-Belsen, waar wij ons geen voorstelling van kunnen maken, stierf zij, helemaal alleen.
Een meiske van 15 jaar, dat 8 maanden daarvoor nog schreef:
‘Ik kan er niets aan doen, ben veel te vrolijk om logisch te zijn, bij het vooruitzicht dat ik met October wel weer eens in de schoolbanken zou kunnen zitten!’
Anne Frank zou nooit meer in de schoolbanken zitten.
Anne Frank zou nooit meer thuis komen.
Minister Plasterk gebruikte gisteren verkeerde woorden, toen hij zei: ‘Anne is coming home’.
Hij doelde hierbij op Anne’s geschriften die tot voor kort bewaard werden bij het Niod.
Alle dagboeken en geschriften van Anne Frank zullen voortaan getoond worden in het huis waar ze ook geschreven zijn, het Anne Frank Huis in Amsterdam.
Het geschrevene is thuisgekomen, Anne niet.
Gisteravond heb ik naar Pauw en Witteman gekeken.
Daar waren onder andere te gast Khadija Arib (48) , tweede kamerlid voor de PVDA en auteur (van ‘Couscous op zondag’) en Dion Bartels (50) fraudebestrijdingsadvocaat.
Jeroen Pauw:
Wat is hier aan tafel het gevoel als het over Bevrijdingsdag gaat?
Khadija Arib
dat dit het moment is waarbij je stil staat dat er doden zijn gevallen, die eigenlijk voor onze vrijheid, wat we nu als vanzelfsprekend beschouwen, hebben gestreden en het is een moment van dat je mensen, die mensen dan, een soort eerbetoon voor hen…
…………..
waar mensen die in het verzet hebben gezeten en voor vrijheid hebben gestreden, die staan ook symbool ook voor anderen die ook in andere landen voor vrijheid hebben gestreden
…………
een moment om met respect op terug te kijken……..
Dion Bartels (50) fraudebestrijdingsadvocaat:
geen Bevrijdingsdag zonder herdenking van de doden de dag ervoor…….
…………..
dan denk je inderdaad aan alle mensen die gevallen zijn voor de vrijheid van het woord, de vrijheid van de daad, en dat zijn niet alleen de slachtoffers van de tweede wereldoorlog wat mij betreft………
Voor mij bestaat Bevrijdingsdag ook niet zonder het gedenken van de doden, waar Arib en Bartels het ook over hebben.
Het is alleen zo jammer dat uit hun uitspraken blijkt hoever ze, en met hen vele anderen, van de realiteit van de Tweede Wereldoorlog verwijderd zijn.
Arib en Bartels hebben het over de strijd voor vrije meningsuiting en de vrijheid van de daad. Ze herdenken de verzetstrijdsters, die zich hebben ingezet voor dat grote goed. Dat is terecht.
Maar als je het hebt over het herdenken van de doden, dan kun je toch niet circa 90% van de oorlogsslachtoffers negeren?
De meeste doden tijdens de Tweede Wereldoorlog in ons land of in Indonesië waren slachtoffer van racisme en willekeur, van wreedheid en slordigheid.
Voor joden en zigeuners was er geen mogelijkheid om te kiezen pro of anti, noch voor de duizenden omgekomen volwassenen en kinderen ten gevolge van de hongerwinter. Ook vonden vele burgers de dood door bombardementen van zowel de Duitser als de geallieerden. In Indonesië verloren velen het leven onder de wrede hand van Japan.
Het grootste aantal slachtoffers had niet eens de mogelijkheid om over zoiets als vrijheid van meningsuiting of vrijheid van daad na te denken.
Natuurlijk is het goed om op Bevrijdingsdag ook alle mensen te gedenken die wereldwijd voor de vrijheid van anderen of de vrijheid van meningsuiting geslachtofferd zijn.
Maar zolang Bevrijdingsdag nog iets te maken heeft met de Tweede Wereldoorlog mogen we niet om feiten heen.
Want de meeste doden vielen niet vanwege hun strijd voor de goede zaak.
Ze stierven omdat ze niet van het ‘goede ras’ waren of omdat ze een ‘verkeerde geaardheid’ hadden of een ‘verkeerd geloof’. Ze stierven omdat ze toevallig op de verkeerde plaats waren of omdat een wrede bezetter hen liet verhongeren.
Bevrijdingsdag moet ook een waarschuwing inhouden: dit nooit meer.
Nederlanders burgers hebben vaak de andere kant uitgekeken toen het ging om de vervolging van joden en zigeuners. Een groot aantal Nederlandse ambtenaren zijn zeer gehoorzaam geweest aan de bezettende macht en hebben daardoor vaak keurig de faciliteiten verleend aan de bezetter, waardoor de uiteindelijke vernietiging van 104.000 joden en 240 zigeuners mogelijk werd.
Laten wij ook in de toekomst onze vrijheid waard blijken te zijn. En laten we alert blijven!
27 Januari 1943
Meldingen Berichtendienst.
Een persoon uit den trein gesprongen.
_____________________
Bij dezen heb ik de eer U mede te deelen dat door lijnwachters, hedenmorgen omstreeks 5 uur, langs de spoorbaan onder deze gemeente, is gevonden een man, waarvan het rechterbeen was afgereden. Tevens had hij nog eenige andere verwondingen.
Deze persoon was uit de kort tevoren gepasseerden trein gesprongen.
Hij is overgebracht naar het ziekenhuis te Utrecht.
Hij is genaamd: Albert Moses Depken, geboren Hamburg, 5 Februari 1916, en wonende te Amsterdam.
Hij is gehuwd en is een Jood.
De Burgemeester van Buurmalsen,
(handtekening)
Aan de Gevolmachtigde voor de Reorganisatie van de Nederlandsche Politie te ‘s-Gravenhage
brief uit het gemeentearchief
***************************************
Deze brief kwam ik vandaag toevallig tegen. Ik vroeg mij af wat er van deze man geworden is.
Het was niet moeilijk daar achter te komen, helaas.
Op www.joodsmonument.nl staan namelijk de namen van bijna alle in de oorlog omgekomen joden.
Daar vond ik ook Albert Moses Depken.
Hamburg, 5 februari 1916
Midden-Europa, 28 februari 1945
Bereikte de leeftijd van 29 jaar
Waar is hij geweest, nadat hij uit het ziekenhuis ontslagen werd? En dat met maar één been?
Twee jaar zit er tussen deze brief en de datum van zijn overlijden.
Heeft hij kunnen onderduiken en is hij daarna toch nog gepakt?
Waarom vond de burgemeester het een eer, enz…
Deze burgemeester stond absoluut niet bekend als ‘fout’.
In juli 1944 werd hij door de Duitsers ontslagen. Waarom is mij niet duidelijk.
Update 25 augustus 2009
Ik heb de informatie naar www.joodsmonument.nl gestuurd en ik kreeg zojuist melding dat het krantenbericht bij de persoonsgegevens is geplaatst.
Zie: Albert Moses Depken
Recente reacties