Postbus 0

Ik ben heel vroeg begonnen met de boeken van mijn oma te lezen, ik geloof al op mijn achtste of negende. En ik heb ze tot ongeveer 30 jaar geleden ‘stuk’ gelezen.
Ik denk wel dat ik ze anders las dan andere meisjes, met name omdat het toch van je oma is en vooral ook omdat er zoveel biografische elementen in waren verwerkt. Mijn vader vertelde mij dan waarom ze bepaalde boeken had geschreven en wie wie was in de boeken. Kees (van Joop ter Heul) is mijn vader. De man van Joop is de man van CvM.
Was het de Louteringkuur waarin ze beschreef dat ze in een hotel een wildvreemde man om de hals vloog om haar man jaloers te maken? Dat is in werkelijkheid gebeurd, mijn vader was er namelijk bij en het is uiteraard een memorabele vakantie geworden.

Aan het woord is Carolyn, de kleindochter van Cissy van Marxveldt (Setske Beek-de Haan). Zij is de dochter van Ynze Beek, de oudste zoon van Cissy van Marxveldt en Leon Beek.

Twee jaar geleden ontstond er een leuke briefwisseling tussen Carolyn en mij en ze schreef o.a. over haar ervaringen met haar beroemde grootmoeder.

Ik geloof niet echt dat mijn vriendinnen trots of jaloers waren op het feit dat ik in die tijd een “beroemde” grootmoeder had, want bij ons in de familie werd er niet zo vaak over gesproken.
Ik ben ermee opgevoed dat je mensen moet respecteren om wat ze doen en niet omdat ze toevallig zijn getrouwd met de dokter etc.
Maar bij mijn oom thuis draaide wel alles om CvM. We hebben echter nooit veel contact gehad met elkaar. Wat ik heel jammer vind, want ze zijn de enige familie die ik heb. Maar het zat nooit lekker tussen mijn vader (Ynze) en oom Leo.

Mijn vader had eigenlijk nog het meest respect voor zijn moeder vanwege het feit dat ze de eerste Nederlandse vrouwelijke journalist is geweest. Alhoewel, dit heeft niet zolang geduurd, aangezien ze snel werd ontslagen vanwege haar dramatische verslaggeving. Nadat ze naar een brand was gestuurd en alleen maar over het omgekomen katje had geschreven, is ze dan ook op staande voet ontslagen. Dit was bij de Drachtster Courant.

Wat mijn vader ook leuk vond, was dat ze als jong meisje al naar Engeland wilde. Nu is het heel gewoon, maar we praten wel over 100 jaar geleden.

En het belangrijkste van alles was haar enorme persoonlijkheid. Het was een bijzonder lief, boeiend en vooral creatief en gek mens.

Mijn vader heeft mij wel altijd erg vergeleken met haar. Ik hoorde dagelijks ‘ je bent precies Maatje’ (zo noemde hij CvM).

Carolyn is een open, hartelijk vrouw, met een groot gevoel voor humor. In de brieven die ik van haar kreeg en de telefoongesprekken die ik met haar voerde herkende ik ook de speelse geest, die zo kenmerkend is voor Cissy van Marxveldt.

Een paar maanden geleden heb ik eindelijk na twee jaar het appartement van mijn moeder leeggehaald en in een koffer ben ik een stapel brieven van CvM tegengekomen. Ze zijn van 1939. Elke week schreef ze een brief naar mijn vader, hoewel hij toen wel elk weekend thuis kwam. Dat hij die brieven heeft bewaard was voor mij al een openbaring, maar toen ik ze ging lezen, ging er voor een wereld voor mij open.
Verder heb ik ook een lading brieven welke ze naar haar ouders schreef toen ze net in Amsterdam woonde.

Carolyn vindt ‘Een Zomerzotheid” het minst geslaagde boek van Cissy van M.:

Het leukste boek van mijn oma vind ik ‘Het hoogfatsoen van Herr Feuer’. Dit was haar eerste boek en het beschrijft haar eerste baan in Amsterdam (echt een giller) en verder ‘Mijn dorp in Friesland’. Dit zijn korte verhalen, heel simpel, maar van zulk een psychologische schoonheid!

Verder heb ik honderden keren de reeks van Joop ter Heul gelezen. Marijke vond ik ook leuk, evenals Puck Van Holten, Pim de Stoetel, Louteringkeur en Rekel. Haar minstzeggende boek vond ik ‘Een Zomerzotheid’. Ik heb de musical gezien, en vond deze net zo slecht als het boek. Het was en is mij te voorspelbaar.

Wel grappig vind ik het dat het woord ‘zomerzotheid’ nog zo vaak gebruikt wordt. Bijvoorbeeld in de uitverkooptijd. Ik ben eigenlijk benieuwd of de Dikke van Dale, dat woord heeft opgenomen.

Ik vroeg Carolyn of ze veel leest.

Vroeger was ik altijd aan het lezen. Drie tot vier boeken per week was heel normaal. Ik ben nooit zo’n televisie-mens geweest, maar toen ik 27 jaar geleden mijn eigen zaak begon en ondertussen nog 6 kinderen had op te voeden (uiteraard tussen neus en lippen door), heb ik niet veel meer gelezen. Ik lees alleen nog in de zomer. Ben gek op zonnen en dan lees ik.

Carolyn heeft zelf ook vaag het gevoel dat ze ooit een boek gaat schrijven. Nu heeft ze het daar nog te druk voor en is ze nog veel te onrustig. Haar dochter heeft duidelijk het talent van haar overgrootmoeder geërfd.

Mijn vader was een echte Friese gierigaard. Ondanks dat ik enigst kind was, kreeg ik nooit iets van hem. Maar hij zei wel vaak: ‘kind als jij een boek wilt gaan schrijven, bekostig ik alles’.
Maar ik was en ben veel te onrustig om een boek te schrijven. Mijn hele leven heb ik gezegd, als ik met pensioen ga, ga ik schrijven en misschien doe ik dat wel. Maar of ik talent heb is een tweede.
Mijn jongste dochter heeft het talent van mijn oma. Eigenlijk zijn zij en ik als twee druppels water. Allebei creatief, chaotisch, elegant en damesachtig gekleed, etc etc. Mijn moeder zei vroeger altijd tegen mij ‘het is maar goed dat je hoofd op je lijf zit, anders zou je die nog vergeten’.

Mijn dochter schrijft al ‘boeken’ vanaf haar tiende en je gelooft het niet, ze zouden door CvM geschreven kunnen zijn. Ik zeg vaak, als ik haar boeken lees, ‘mijn oma zit op je schouder’. Ze schrijft in exact dezelfde trant, met dynamische dialogen en ze heeft een onbeschrijfelijke fantasie. Probleem is dat ze altijd met vijf boeken bezig is, dus er komt nooit één af. Ze wilde al vanaf haar twaalfde journalistiek gaan doen, maar na haar propedeuse is ze gestopt en ze studeert nu aan de filmacademie in Brussel. Haar droom is documentaires te maken. Mijn andere dochter is geen leeskind.

De kinderen van Carolyn waren nooit zo onder de indruk van hun beroemde overgrootmoeder.

Mijn dochters zijn er nooit mee bezig geweest wie of wat CvM was, totdat een aantal jaren geleden de film van Anne Frank op TV kwam. Ik vond, uit pedagogisch oogpunt, dat zij deze film moesten zien. Al in het begin zegt Anne Frank tegen haar vriendin, ik wil later net zo schrijven als CvM. Meteen draaiden de meiden zich naar mij om. ‘Mam, dat is toch jouw oma?’ Toen, na nog een paar keer haar naam te hebben gehoord, zag ik dat ze voor het eerst opeens trots waren op hun overgrootmoeder.

Cissy van Marxveldt heeft een belangrijke rol gespeeld in de publicatie van “Het Achterhuis” van Anne Frank.

Weet jij dat door mijn oma het dagboek van Anne Frank is uitgegeven? Otto Frank liet haar namelijk de schriften zien van Anne en toen stond zij erop dat hij er mee naar een uitgever zou gaan. Misschien was het beroemdste boek ter wereld nooit uitgegeven, als ze dat niet had gezegd.

Soms was het ook een nadeel om de kleindochter te zijn van…

Op school moesten wij een opstel schrijven over de herfst. Opstellen schrijven was mijn lust en mijn leven en ik hoefde dan ook niet lang na te denken.
Ik schreef een verhaal over een blaadje dat nog aan de boom zat, terwijl al zijn vriendjes en vriendinnen naar beneden dwarrelden of al op de grond lagen. En wat dat blaadje die zomer allemaal had meegemaakt.
Een week later zei de leraar Nederlands: ‘Ik heb één heel goed opstel gelezen en dat is van Carolyn. Het is alleen zo jammer dat het stikt van de spelfouten’.
Ik sprak namelijk altijd Engels thuis en mijn Nederlands was bar en boos tot mijn vijftiende. Toen gingen wij namelijk voor het eerst bij mijn vader wonen. Voor die tijd hadden mijn ouders een weekendhuwelijk.

De leraar wilde ondanks de spelfouten toch een 9 voor het opstel geven. Waarop een meisje in de klas zei, ‘maar mijnheer dat is niet eerlijk, Carolyn is de kleindochter van Cissy van Marxveldt, logisch dat ze goed kan schrijven’.
‘Oh, is dat zo’, zei mijn leraar, ‘nou in dat geval maak ik er een 7 van’. Wat was ik toen kwaad!!!!

Ook kwam ik een keer apetrots thuis met een opstel (wel een 9). Mijn vader las het, las het nog een keer. Toen liep hij naar de boekenkast en haalde er een boek uit van een Zweedse schrijfster. Het boek was opgedragen aan mijn oma. Hij begon erin te bladeren en vroeg of ik het gelezen had. Nee ik kende het niet. En hij liet me toen een bladzijde lezen dat vrijwel letterlijk mijn opstel was. Typisch he?

Tot zover Carolyn.
Ik ontving van haar een enorme map met brieven van Cissy van Marxveldt. Daar heb ik dagen in zitten lezen en ik heb genoten!
Binnenkort plaats ik hier wat van die brieven. Een kijkje in het privéleven van Setske Beek-de Haan.

Ik wil hierbij Carolyn heel erg bedanken voor het vertrouwen dat ze in mij stelt en voor de toestemming om hier gebruik te mogen maken van haar ‘oma-archief’.

zie ook : www.postbus0.nl/2009/11/25/cissy-van-marxveldt/

wordt vervolgd…

Voor de liefhebber: alle logjes over Cissy van Marxveldt bij elkaar.

Boeken, Jeugdliteratuur